Vạn Ninh xưa kia có tên gọi là bãi Dạ Vạt – làng Bần, sau gọi là làng Đồng Chùa. Nơi đây có con người sinh sống từ rất sớm. Trong nhiều thế kỷ trước, Vạn Ninh từng là một thương cảng sầm uất, một huyện lỵ, châu lỵ, phố thị nổi tiếng. Trải qua lịch sử hình thành và phát triển, nhân dân Vạn Ninh đã hun đúc nên truyền thống cần cù trong lao động; kiên cường, dũng cảm trong đấu tranh chống thiên
tai, địch họa.
Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (03/02/1930), truyền thống vẻ vang đó được phát huy mạnh mẽ, nhân dân Vạn Ninh đã cùng đồng bào cả nước viết lên những trang sử hào hùng trong cuộc đấu tranh giành chính quyền (1930 – 1946).